Antwerp Management School onderzocht bedrijfsoverdracht in Vlaanderen

Redactie
Ondernemen
Bedrijfsoverdracht

Bedrijfsoverdracht is een complexe zaak, waarbij zowel emotionele als praktische uitdagingen moeten aangepakt worden. De veelheid van aandachtpunten vereist dat een bedrijfsoverdracht tijdig wordt voorbereid. Uit het onderzoek dat Antwerp Management School en Universiteit Hasselt met steun van het Agentschap Ondernemen in 2015 uitvoerden bij Vlaamse kmo's met een zaakvoerder van 55 jaar of ouder, namen 544 bedrijven deel; ongeveer de helft micro-ondernemingen en de helft kmo’s. Het onderzoek doet zeven belangrijke vaststellingen.

Patrick Jordens, Werkgroepleider opvolging & overname bij het Agentschap Innoveren & Ondernemen, zet voor ons de vaststellingen op een rij. De studie brengt in elk geval een leerrijk aantal vaststellingen aan de oppervlakte.

 

Vaststelling 1

Bedrijfsoverdracht is aan de orde in een grote groep van ondernemingen.

In de VKBO databank (Verrijkte Kruispuntbank van Ondernemingen) waren er in 2014 in Vlaanderen 44.553 micro-ondernemingen en kmo’s met een zaakvoerder of afgevaardigd bestuurder ouder dan 55 jaar. In 13.434 van deze bedrijven is een zaakvoerder of afgevaardigd bestuurder actief die ouder is dan 65 jaar. Die 44.553 bedrijven vertegenwoordigen samen een netto toegevoegde waarde van 8,186 miljard euro en 45,147 miljard euro aan activa. Samen stellen zij 297.903 mensen te werk.

51% wordt geleid door de oprichtende ondernemer. 17% is in handen van de derde generatie of ouder. We zien dus dat het geen nieuw fenomeen is dat familiebedrijven niet automatisch overgaan naar de volgende generatie.

 

Vaststelling 2

Heel wat bedrijven die binnen een termijn van 5 jaar een overdracht van leiding of eigendom voorzien, doen te weinig aan planning en voorbereiding van de overdracht.

1 op 4 van de bevraagde ondernemers geeft aan dat ze het bedrijf willen blijven leiden tot ze ouder zijn dan 65 jaar. Langer werken is dus ook bij ondernemers aan de orde. Daar staat tegenover dat 54,2% van de bevraagde ondernemers de leiding wil overdragen binnen de vijf jaar. Bij die groep zien we toch een aantal problemen op vlak van voorbereiding van de bedrijfsoverdracht.

30,2% van deze groep zijn niet of nauwelijks bezig met de planning van de overdracht van leiding. Opvallend is dat 26,3% van de 65-plussers is niet of nauwelijks bezig met het plannen van de opvolging van leiding. Bovendien weet 13% van de ondernemers die binnen een termijn van 5 jaar de eigendom willen overdragen, niet hoe er aan te beginnen.

 

Vaststelling 3

Hoge overnameprijzen t.o.v. beperkte beschikbare financiële middelen belemmeren overdracht van eigendom.

De meest aangehaalde belemmeringen voor het plannen van overdracht van eigendom zijn:

  1.  financiële redenen zijn de belangrijkste belemmering bij het plannen van een eigendomsoverdracht. Hierbij wordt frequent verwezen naar de te hoge overnameprijzen en het gebrek aan geldmiddelen (bv. om de andere kinderen uit te kopen of erfbelasting te betalen);
  2. familiale redenen (bv. kinderen komen niet overeen, opvolger is nog niet klaar, jonge leeftijd kinderen, gelijkberechtiging van de kinderen);
  3. ongunstige marktomstandigheden;
  4. het zoeken van een gepaste opvolger/overnemer;
  5. het bedrijf klaar maken voor een overdracht (bv. fiscaal herstructureren, zorgen voor winstgevendheid);
  6. gebrek aan kennis over het overdrachtsproces.

 

De meest aangehaalde belemmeringen voor het plannen van overdracht van leiding zijn:

  1. familiale redenen (bv. kinderen geen interesse/te jong, moeilijke erfenisverdeling);
  2. economische en financiële redenen (bv. onvoldoende rentabiliteit, ongunstige marktomstandigheden, onzekere toekomst);
  3. de huidige bedrijfsleider wenst het roer niet over te geven;
  4. ontbrekende kennis over het overdrachtsproces.

 

Vaststelling 4

Veel ondernemers maken te weinig gebruik van de bestaande informatie- en adviesmogelijkheden.

Dat gebrek aan kennis over het overdrachtsproces is logisch als we vaststellen dat ongeveer 60% van de ondervraagde ondernemers zeggen geen of hoogstens 2 informatiebronnen te hebben geraadpleegd. Zelfs 2 op de 3 bedrijven met een bedrijfsleider ouder dan 65 jaar geven aan geen informatiebronnen te hebben geraadpleegd.

 

Vaststelling 5

53% van de bedrijven denken aan een familiale opvolging, terwijl in 39% van de bedrijven een externe verkoop van de aandelen wordt overwogen. 8% denkt aan de liquidatie van de onderneming.

De belangrijkste motieven om een externe verkoop te overwegen zijn:

  • de ondernemer wil het financieel rendement van zijn jarenlange inzet verkrijgen door verkoop (57,5%);
  • de kinderen/familie zijn niet gemotiveerd om het bedrijf over te nemen (32,5%);
  • de kinderen/familie kunnen bedrijf niet overnemen omwille van de kostprijs (17,5%);
  • de ondernemer wil het bedrijf niet overlaten aan de kinderen/familie (17,5%);
  • de kinderen/familie kunnen het bedrijf niet overnemen wegens gebrek aan capaciteiten (12,5%).

 

Vaststelling 6

15% van de micro-ondernemingen denkt eraan om hun bedrijf te liquideren tegenover 2% van de grotere kmo’s.

De bedrijven die een liquidatie overwegen, zijn bijna uitsluitend micro-ondernemingen. 53% van de micro-ondernemingen die eraan denken om te liquideren heeft hoogstens 2 werknemers in dienst.

Het kan zijn dat de bedrijfsleiders die eraan denken om te liquideren zelf geen kinderen hebben of dat zij het moeilijk vinden om hun specifieke kennis en beroepservaring door te geven aan een opvolger of overnemer.

 

Vaststelling 7

Het is voor vele bedrijven moeilijk om een geschikte koper te vinden.

71% van de bedrijven die een externe verkoop overwegen, vinden moeilijk een geschikte overnemer. Ongeveer een vijfde heeft nog geen idee van de waarde van hun bedrijf. Het niet tijdig vinden van een geschikte koper kan mede veroorzaken dat men denkt aan liquidatie.

Het beleid van de Vlaamse overheid is er op gericht om meer succesvolle bedrijfsoverdrachten te laten plaats vinden. We ondersteunen daarbij de overdragers, de opvolgers en de starters en groeiers die een overname willen doen. Ik hoop dan ook dat dit themadossier u inspiratie biedt om bedrijfsoverdracht ook op uw agenda te zetten.

Webdesign Desk02